Iz-Zghazagh u l-Opportunitajiet Indaqs
Camilleri, Joseph M. (2000): 'Iz-zghazagh u l-opportunitajiet indaqs', diskors fl-okkazjoni ta' Konferenza Nazzjonali fuq iz-Zghazagh bit-tema 'Iz-zghazagh … forza pozittiva ghall-bidla, organizzata mill-Kunsill Nazzjonali taz-Zghazagh. Is-Sibt, 4 ta' Marzu, 2000 fil-Lukanda Crowne Plaza, Sliema. MALTA.
Diz-abilità, jew Diz-abilità?Meta thares lejn il-programm tal-konferenza u tara li s-suggett li ghandi nittratta huwa 'l-opportunitajiet indaqs u z-zghazagh', tista tikonkkludi li hemm kontradizzjoni. F'dan is-sens. Il-maggoranza tas-socjetà thares lejna l-persuni b'dizabilità bhala nies 'anqas ixxurtjati', imsejkna, nies minghajr kapacitajiet, wara kollox, bla ma noqoghdu noghmoduha, il-kelma diz-abilità, ghall-maggoranza hekk tfisser. Dan ghaliex is-socjetà taghna, bhal hafna socjetajiet ohra, ghadha tiggudika lilna l-persuni b'dizabilità fuq il-bazi tan-nuqqasijiet bijologici taghna: nuqqasijiet fizici jew mentali.
Mela jekk ahna wkoll se nharsu lejn il-kelma dizabilità bhala nuqqas funzjonali ta-gisem jew tal-mohh, ahna wkoll nistghu niefqu hawn u ma noqoghdux nitkellmu fuq opportunitajiet indaqs. U dan ghaliex, minghajr xi intervent divin li jfejjaqna lkoll, ahna QATT ma nistghu inkunu indaqs fuq livell ta' bijologija. Dan ifisser li jekk irridu nitkellmu fuq opportunitajiet indaqs u l-persuni b'dizabilità irridu ninqatghu mill-ambjent purament mediku u nharsu lejn id-dizabilità minn lenti differenti: il-lenti socjali.
Illum, il-persuni b'dizabilità ta' madwar id-dinja qed jaghmlu din id-distinzjoni fil-hajja taghhom. Huma jsejjhu l-kundizzjoni bijologika ta' hajjithom bhala 'nuqqas' (fiziku, jew mentali) filwaqt li jsejjhu l-inugwaljanzi socjali li huma jesperjenzaw fil-hajja ta' kuljum bhala 'dizabilità'. Allura, nistghu nghidu li hija:
"... s-socjetà li tikkawza d-dizabilità [...]. Id-dizabilità hija zvantagg zejjed impost fuqna barra minn nuqqasijiet fizici u mentali li digà jezistu. Id-dizabilità tizviluppa meta ahna nkunu izolati bla bzonn u eskluzi minn partecipazzjoni shiha fis-socjetà taghna. Ghalhekk, il-persuni b'dizabilità huma grupp socjali li jsofri minn diskriminazzjoni.
Ahna niddefinixxu 'nuqqas' bhala limitazzjoni, (jew nuqqas komplet) ta' parti mill-gisem, jew mill-mekkanizmu tal-gisem. Ghalina 'd-dizabilità' hija l-izvantagg jew restrizzjoni fuq l-attività ikkawzata minn organizzazzjoni socjali kontemporanja li ma taghtix kas il-bzonnijiet ta' nies li ghandhom nuqqasijiet (fizici, jew mentali) u li b'dan il-mod teskludihom minn partecipazzjoni shiha f'attivitajiet socjali." (UPIAS, 1976: p. 14).
Ha nispjega ftit ahjar. Ezempju ta' organizzazzjonijiet socjali huma: s-sistema ta' l-Edukazzjoni, il-process ta' l-Impjieg, azjendi u kumpaniji privati, is-sistema tal-Ligi u s-sistema Politika, sahansitra l-element socjali tal-hin liberu u divertiment. Dawn kollha flimkien jiddiskriminaw kontra persuni b'dizabilità jekk b'xi mod jeskluduna milli ngawdu kwalità xierqa fil-hajja ta' kuljum. L-effett ta' din l-eskluzjoni huwa wiehed immedjat u profond: ezilju socjali.
Skond l-Età u s-Sess
10 to 14 178 112 290 15 to 19 209 135 344 20 to 24 163 110 273 25 to 29 157 88 245 Tabella nru. 1
Il-persentaggi li jidhru f'din it-tabella huma kkalkulati minn fuq total ta' 6,340 persuni li huma rregistrati bhala persuni b'dizabilità mal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Dizabilità. L-Organizzazzjoni Dinjija tas-Sahha (l-World Health Organisation) tikkalkula li 10% tal-popolazzjoni ta' pajjiz zviluppat (bhal Malta) ghandha xi forma ta' dizabilità permanenti. B'hekk nistghu naraw li n-numri vera ta' persuni b'dizabilità huma ferm oghla minn dawk li jidhru fit-tabella. Ghalhekk, m'ahniex qed nitkellmu fuq numru negligibbli ta' Maltin u Ghawdxin. Dawn iz-zghazagh kollha, b'xi mod, jew iehor, qed jissieltu ghal kwalità ta' hajja ahjar.
Meta nghidu li z-zghazagh b'dizabilità ta' llum qed jissieltu ghal opportunitajiet indaqs, huma qed jithabtu fuq il-livelli li semmejt hawn fuq. Tajjeb ghalhekk li nharsu lejhom b'daqxejn aktar reqqa.
L-Opportunitajiet indaqs u l-edukazzjoniNibdew bl-edukazzjoni, ghaliex l-edukazzjoni hija l-bidu u t-tmiem ta' kwalità tajba fil-hajja taghna. Is-sistema edukattiva fil-gzejjer taghna verament saret aktar konxja tal-bzonnijiet edukattivi ta' tfal u zghazagh b'dizabilità. Nistghu inzidu ma' dan li, grazzi ghall-insistenza tal-genituri, illum sirna aktar lesti ngharfu l-potenzjal qawwi li ghandhom tfal u zghazagh b'dizabilità. Billi m'ghadniex kuntenti li dawn it-tfal jitwarrbu mill-kumplament ta' shabhom u jinghalqu fi skola segregata, biex wara jmorru hajjithom f'xi centru ta' matul il-jum, illum qed ninsistu li l-maggoranza ta' dawn it-tfal ghandhom jigu edukati fil-mainstream, cjoé, ma' tfal minghajr dizabilità.
Biss, filwaqt li ghamilna pass kbir fil-mentalità, ghadna m'ahniex naghmlu sforz bizzejjed biex naghtu r-rizorsi li hemm bzonn biex l-edukazzjoni ta' dawn it-tfal u zghazagh b'dizabilità tkun success. Billi npoggu tifel, jew tifla, b'dizabilità fi klassi ma' tfal minghajr dizabilità ma jfissirx li l-individwu qed jitghallem, jew li qed jigi accettat minn shabu. Il-process ta' inkluzjoni huwa wiehed twil, kumpless u jehtieg appogg shih b'rizorsi finanzjarji, umani u teknici adattati. S'issa ghadna l-boghod minn dan. Kif ghadna l-boghod milli l-iskejjel kollha ta' l-istat, tal-knisja u privati, jkunu fizikament accessibbli ghal kulhadd.
Fl-ahhar ghandna l-kurrikulu u s-sistema ta' l-edukazzjoni shiha. Biex it-tfal u zghazagh b'dizabilità jkollhom opportunitajiet indaqs fil-kamp edukattiv, jehtieg ukoll li l-ewwelnett il-Kurrikulu Minimu Nazzjonali l-gdid ikun verament accessibbli ghal tfal u zghazagh b'kapacitajiet differenti u li jitghallmu b'pass differenti. Jekk il-Kurrikulu Minimu Nazzjonali se jkun wiehed li jagevola biss lil min hu l-aktar kapaci u min digà ghandu l-ahjar rizorsi, allura aktar zghazagh b'dizabilità se jibqghu barra.
It-tieni nett is-sistema edukattiva taghna hija wahda li mill-ewwel twahhal it-tikketti, ghaliex, nghiduha kif inhi, l-istreaming hekk jaghmel: min hu ma' l-istilel u min mal-gdur! L-akbar ghadu ta' l-inkluzjoni fis-sistema edukattiva huwa l-istreaming. Biss dan ma jfissirx li rridu naqbdu u nhottu dak li bnejna u b'hekk inwettqu revoluzzjoni. Le. Imma jrid ikollna l-kuragg li nimxu skond it-triq it-tajba. Jekk verament ghandna vizjoni ta' pajjiz inklussiv --- pajjiz fejn kulhadd ghandu sehem u hadd ma jibqa' barra, irridu niehdu l-passi mehtiega biex naslu ghal din it-triq. Bil-hsieb u b'pass meqjus --- izda mhux bil-lajma --- irridu nibdew nizviluppaw sistema edukattiva aktar gusta u li verament toffri opportunitajiet indaqs ghal kulhadd.
L-Opportunitajiet indaqs u l-impjiegAktar u aktar tfal u zghazagh b'dizabilità, u l-genituri taghhom, qeghdin jaghzlu li jfittxu impjieg wara li jispiccaw l-iskola. Tletin sena ilu, s-socjetà taghna lanqas kienet tohlom li persuna b'dizabilità severa kienet tista', jew trid, tahdem. Tant kienu baxxi l-aspetattivi li kellha s-socjetà taghna ghall-persuni b'dizabilità li kienet kuntenta taccetta li ahna nibqghu nigbdu pensjoni ghall-hajjitna, imma mhux li nigu mharrga biex insibu impjieg siewi. Biss iz-zghazagh b'dizabilità ta' llum m'humiex kuntenti b'dan.
Iz-zghazagh b'dizabilità ta' llum iridu, anzi, jesigu li jahdmu. Dan ghaliex huma jgharfu li minghajr indipendenza finanzjarja, qatt ma jista' jkollhom ghazliet f'hajjithom, u b'hekk qatt ma jistghu verament ikunu indipendenti. Imma anki hawn hekk insibu policies u prattika li tiddiskrimina kontra li zghazagh b'dizabilità jsibu impjieg. Sfortunatament, minn jimpjega ghadu jibza' jaghti x-xoghol lil zghazagh b'dizabilità. Ghad hawn wisq zghazagh b'dizabilità li hekk kif japplikaw ghal job u jghidu li ghandhom dizabilità jigu mwarrba immedjatament u minghajr l-ebda raguni valida. Naturalment, daqqa ta' harta bhal din meta tkun ghadek fiz-zghozija tfarraklek il-fiducja fik innifsek u twaqqalek il-morale sa' l-qiegh nett!
Fil-konfront ta' l-impjieg irridu naraw sforz aktar pro-attiv u assertiv minn naha tal-Korporazzjoni tat-Tahrig u l-Impjiegi, l-ETC. Tajjeb li nippruvaw nipperswadu lil min ihaddem biex jaccetta zghazagh b'dizabilità bhala impjegati, imma bil-kelma t-tajba biss m'ahniex qed naslu bizzejjed. Jekk hemm bzonn, ghandna nesigu b'aktar insistenza li s-sistema tal-kwota li tissemma fil-ligi ta' l-1969 dwar l-impjieg ta' persuni b'dizabilità tigi nfurzata. B'hekk kull kumpanija u azjenda li timpjega aktar minn 20 haddiem trid timpjega maghha 2% li jkollhom xi forma ta' dizabilità permanenti. U ahna nemmnu li dan jista' jsir minghajr ma tieqaf il-produzzjoni, minghajr ma jonqsu l-profitti u minghajr ma tfalli il-kumpanija!
L-ambjent tax-xoghol ukoll irid ikun wiehed li jirrifletti l-opportunitajiet indaqs. Minbarra li kull post tax-xoghol, biz-zmien, ghandu jkun fizikament accessibbli, irridu wkoll indahhlu aktar ugwaljanzi f'dak li hu access ghall-mezzi ta' komunikazzjoni, ghall-mezzi ta' informazzjoni kif ukoll fil-kundizzjonijiet tax-xoghol. Biex zghazagh b'dizabilità verament igawdu minn opportunitajiet indaqs fil-qasam tax-xoghol irridu naraw jidhol il-flexitime, il-job sharing u t-teleworking. Kollha kuncetti li smajna bihom, pero' hawn Malta ghadna ma bdejniex inwettquhom.
Ejja niftakru li jekk incahhdu liz-zghazagh b'dizabilità minn impjieg siewi, qed nikkundannawhom ghal hajja ta' dipendenza assoluta. Qed incahhduhom mill-futur li jixirqilhom: futur indipendenti, futur fejn ic-cavetta ta' l-ghazliet hija f'idejhom, u mhux f'idejn haddiehor.
L-Opportunitajiet indaqs u l-hin liberuZghazagh b'dizabilità bl-ebda mod m'huma differenti minn zghazagh minghajr dizabilità. Minbarra n-nuqqas fiziku, jew mentali, dawn iz-zghazagh ghandhom l-istess holm, l-istess xewqat, l-istess interessi. Wara l-istudju, jew gimgha ta' xoghol, zghazagh b'dizabilità jkunu jridu jiddevertu ma' shabhom. Ifittxu postijiet tad-divertiment, bhal discos, cinemas, hwienet, restaurents, clubs, ecc. Ohrajn jinteressaw ruhhom fl-isport u jiehdu pjacir jattendu xi partita, jew jippartecipaw f'xi attività. Hemm ohrajn li jidhlu membri f'xi ghaqda. Fl-aspettattivi u x-xewqat mela huma kollha kemm huma bhal shabhom.
Huma differenti biss meta jigu biex iwettqu dawn l-aspettattivi u xewqat. Ghaliex anki hawn hekk isibu ostakli kbar, ostakli msejsa minn socjetà li ghadha twarrab lil min jitqies bhala differenti, jew mhux 'normali'. Hafna mill-postijiet tad-divertiment m'humiex fizakment accessibbli. U m'ahniex qed nghidu ghal postijiet li nbnew hafna snin ilu. Qed nitkellmu fuq discos u cinemas li nbnew f'dawn l-ahhar hames snin, meta, suppost, kienet tezisti kuxjenza dwar il-persuni b'dizabilità! Bhal li kieku, zghazagh b'dizabilità m'ghandhomx dritt jiddevertu ma' shabhom, bhal li kieku zghazagh b'dizabilità huma xi speci ta' barra min hawn li mhux posthom mal-kumplament taz-zghazagh Maltin. L-opportunitajiet indaqs f'dan il-qasam jezistu fuq livell ta' principju, izda mhux fuq livell prattiku, ghalhekk zghazagh b'dizabilità jsibu l-ghazliet taghhom imnaqqra, kif inhi mnaqqra l-kwalità ta' hajja taghhom.
L-Opportunitajiet indaqs u s-servizzi essenzjaliFil-hajja, kollox katina. U l-katina li tghaqqad l-oqsma differenti ta' hajjitna hija l-katina tas-servizzi. Wara li nistudjaw, irridu nsibu l-impjieg, malli nsibu x-xoghol jkollna bzonn is-servizzi ta' trasport, tal-banek, tal-hwienet tan-negozju, ta' l-industriji tal-bini u tal-manifattura. Dan ghaliex ma tistax tiekol il-flus tal-karti, ma tistax tibni dar bil-muniti. Trid, b'xi mod, tittrasforma l-flus li ghandek fil-but f'prodotti u servizzi li jtejjbulek il-kwalità ta' hajtek.
Ghalhekk huwa krucjali li s-servizzi u prodotti f'pajjizna jkunu msejsa b'tali mod li jaqdu l-bzonnijiet ta' l-akbar maggoranza ta' nies possibli. Imma, dawn is-servizzi u prodotti jaqdu l-bzonnijiet ta' zghazagh b'dizabilità?
· Zghazagh b'nuqqas ta' smigh qeghdin isibu servizz tat-text telefon f'postijiet centrali, bhal l-arjuport, bhal f'Paceville; qeghdin jiehdu servizz tajjeb minn fuq il-mezzi tax-xandir, partikolarment it-televizjoni?
· Zghazagh ghomja jistghu johorgu barra minghajr periklu, jistghu jinqdew fil-Bank wehedhom, jistghu juzaw ATM wahedhom biex jigbdu flushom , jistghu juzaw il-flus tal-karti minghajr diffikultà, jistghu jivvutaw b'mod konfidenzjali, kif jixtiequ huma stess?
· Zghazagh b'nuqqas mentali jistghu ikunu zguri li se jsibu ghajnuna u sapport meta jkollhom bzonnhom, jistghu isibu informazzjoni li tinghata b'mod semplici, jistghu johorgu wahedhom minghajr ma jsibu min jiddiehak bihom u jfixkilhom?
· Zghazagh b'nuqqas ta' mobilità jistghu jirkbu karozza tal-linja wahedhom, jistghu juzaw ATM wahedhom biex jigbdu flushom, jistghu jmorru jinqdew f'kwalunkwé ministeru, jew dipartiment tal-Gvern minghajr ma jkollhom jitolbu l-ghajnuna, jistghu johorgu mal-hbieb u jkunu zguri li se jsibu imqar toilet wahda accessibbli fl-inhawi?Kif stajtu tobsru, r-risposta ghal dawn id-domandi kollha hi: LE. Ghan-nies b'dizabilità: tfal, zghazagh, adulti u anzjani, l-ambjent socjali ta' pajjizna ghadu qisu gungla selvagga. Ghadna nghixu f'ambjent li hu ostili wisq biex il-persuni b'dizabilità Maltin u Ghawdxin jhossuhom ugwali ghal shabhom bla dizabilità. X'nistghu naghmlu biex intejjbu s-sitwazzjoni prezenti?
L-Opportunitajiet indaqs u l-ligiAhna nemmnu li jehtieg nipprovdu servizzi individwalizzati u opportunitajiet indaqs f'oqsma essenzjali, bhal m'huma l-edukazzjoni u l-impjiegi, dan sabiex iz-zghazagh b'dizabilità jkunu jistghu jizviluppaw ruhhom sal-massimu possibbli. Biss, barra milli nizviluppaw il-potenzjali ta' l-individwu b'dizabilità, irridu wkoll nahdmu fuq il-livell tas-socjetà. Jekk ma nibdlux is-socjetà, l-ebda avvanz m'hu ser ikun profond, jew dejjiemi.
Biex nibdlu s-socjetà mill-eghruq, irridu nahdmu fuq zewg binarji: irridu nedukaw, u rridu nillegislaw. Irridu nkomplu bl-isforzi taghna biex inqajjmu kuxjenza fil-poplu Malti u Ghawdxi dwar oqsma li huma importanti fil-hajja ta' persuni b'dizabilità. Irridu wkoll nissensibilizaw lis-socjetà taghna dwar il-PERSUNA. Irridu nifhmu l-importanza li niffukaw fuq il-persuna, qabel ma niffissaw fuq id-dizabilità.
Dan naghmluh mhux biss billi nitkellmu fil-pubbliku, imma naghmluh ukoll billi nkunu vizibbli, billi nippartecipaw f'kull attività u f'kull livell, kemm dak lokali, u kemm dak internazzjonali. Hawn hekk intom iz-zghazagh ghandkom sehem importanti x'taghtu. Li kieku kull wiehed u wahda minnkom kellkom tassiguraw li persuna b'dizabilità tkun inkluza b'mod rejali f'kull attività li intom tippartecipaw fiha, allura ftit ikunu dawk iz-zghazagh b'dizabilità li jispiccaw wahedhom wara l-hin ta' l-iskola --- hekk li jispiccaw f'dezert ta' izolament fil-weekends, jew waqt il-vakanzi.
Imma, nedukaw kemm nedukaw, dejjem se jibqa' minoranza zghira imma qawwija ta' nies li jibqghu jiddiskriminaw kontrina. Dan jigri f'kull pajjiz u lil kull minorità. Dawn in-nies ma jifhmux bil-kelma t-tajba. Huma qatt ma jaghmlu l-hanut taghhom accessibbli, qatt m'huma se jimpjegaw persuna b'dizabilità, dejjem se jkasbru lil min hu aktar dghajjef minnhom. Ghal dawn hemm rimedja wahda biss: is-sahha tal-ligi.
Kien ghalhekk li bhala minoranza, l-persuni b'dizabilità Maltin u Ghawdxin hassejna l-bzonn li jkollna ligi li tiggarantixxi d-drittijiet civili taghna. Hekk hu li l-Ligi Opportunitajiet Indaqs (Persuni b'Dizabilità) ma taghtina l-ebda privileggi, ma tgholliniex aktar minn haddiehor, imma sservi bhala tarka biex tipprotegina milli nigu mkasbra minn min hu b'sahhtu u bla qalb.
Fl-opinjoni tieghi, il-Ligi Opportunitajiet Indaqs hija l-isbah wirt li ahna, l-generazzjoni 'anzjana' ta' Maltin b'dizabilità, stajna nhallu lil shabna Maltin zghazagh b'dizabilità. Fejn ahna ghixna l-maggoranza ta' hajjitna bhala nies invizibbli u bla vuci, tallaba li niddependu fuq il-karità u l-buona volontà tal-kumplament tas-socjetà taghna, iz-zghazagh b'dizabilità ta' llum ghandhom l-ghodda essenzjali biex jghidu: Jien u int INDAQS. Jien ghandi DRITT naghmel l-ghazliet li nixtieq jien, nghix hajti kif nixtieq jien, nghix fil-qalba tal-komunità, mhux imwarrab il-boghod minn kulhadd, nghix b'dinjità u nghix bis-sapport kollu li ghandi bzonn. Inti tista' tkun habib, jew habiba tieghi, niehu pjacir jekk toffrili l-ghajnuna, imma m'inix se nhallik tikkontrollani.
KonkluzjoniFir-rejaltà ghadna l-boghod milli nilhqu dan l-idejal, biss nistghu nghidu li, bhala socjetà, wasalna daqxejn aktar qrib id-destinazzjoni mixtieqa. Qabel ma naghlaq irrid nemfasizza li wehedna, l-persuni b'dizabilità, flimkien mal-qraba u l-hbieb taghna m'ahniex se naslu. L-isforzi biex nibnu socjetà aktar gusta w inklussiva jridu jigu minna lkoll, b'hekk biss se naslu. Ghandna bzonn l-ghajnuna taghkom iz-zghazagh.
L-ewwelnett, intom, zghazagh minghajr dizabilità, tridu thossu sens ta' solidarjetà ma' shabkom li ghandhom dizabilità. Tintilfux f'dinja ckejkna ta' interessi personali, bla ma jimpurtakom mis-socjetà madwarkom. Hudu interess fil-mod kif qed jitmexxa l-pajjiz, fil-mod kif qed jinghataw is-servizzi, fil-mod kif qed jigi zviluppat l-ambjent mibni u dak naturali. Araw li ssemmghu lehinkom meta jigu biex jittiehdu decizjonijiet importanti. Imma araw ukoll li meta titkellmu tkunu qed twasslu l-istampa kollha, li tkun qed tinkludu l-ilwien kollha ta' abilitajiet u dizabilitajiet li huma parti mill-hajja ta' kull zghazugh u zghazugha. Oqghodu attenti li l-fora taz-zghazagh ikunu jinkludu anki l-minoritajiet, u mhux li dawn il-fora jigu ddominati biss mill-aktar gruppi b'sahhithom, gruppi li jmexxu skond l-interessi personali.
Iz-zghazagh b'dizabilità qed jghamlu hilithom biex itejjbu mhux biss il-kwalità tal-hajja taghhom stess, imma biex jibdlu l-istrutturi tas-socjetà biex b'hekk inkunu nistghu nghixu f'kommunità aktar toleranti u wahda li ma teskludi l-hadd. INT li m'ghandekx dizabilità x'qed taghmel biex nilhqu din il-vizjoni? Qieghed taghti sehemek biex turi li z-zghazagh huma verament 'forza pozittiva ghall-bidla"?
_________________________________________________
BIBLIOGRAPHYBezzina, F. (ed.) (1993): Special Education in Malta: National Policy, Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Dizabilità, Malta.
Bezzina, F. (ed.) (1995): Persons with Disability and Employment: A National Policy, Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Dizabilità, Malta.
Department of Information (2000): Equal Opportunities (Persons with Disability) Act, Department of Information, Malta.
Union of the Physically Impaired Against Segregation and The Disability Alliance (1976): Fundamental Principles of Disability. London. Union of the Physically Impaired Against Segregation.
United Nations (1993): The Standard Rules on Equalisation of Opportunities for Persons with Disabilities (A/RES/48/96), United Nations Resolution adopted by the General Assembly at its 48th session on 20 December 1993).
World Conference on Special Needs Education (1994): The Salamanca Statement and Framework for Action on Special Needs Education, (World Conference on Special Needs Education: Access and Quality, Salamanca, Spain, 7-10 June, 1994).
_________________________________________________
Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Dizabilità
Survey Nazzjonali dwar id-Dizabilità 1999Skond l-Età u s-Sess
10 to 14 178 112 290 4.57 15 to 19 209 135 344 5.43 20 to 24 163 110 273 4.31 25 to 29 157 88 245 3.86 Il-persentaggi li jidhru b'din it-tabella huma kkalkulati minn fuq total ta' 6,340 perssuni li huma rregistrati bhala persuni b'dizabilità mal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Dizabilità.
