DUMBO jew kif l-iljunfant ‘differenti’ isib postu fil-komunità.
Mill-film ta’ Walt Disney

Noti ghall-ghalliema ta’ l-Iskejjel Primarji fl-okkazjoni tal-Gimgha tal-Persuni b’Dizabilità 1996. Ippreparati minn Joseph M. Camilleri, Chair, Kummissjoni Nazzjonali Persuni b’Dizabilità u persuna b’nuqqas ta’ mobilità.

previous page


 

KUMMENTI dwar oqsma tad-dizabilità

EZEMPJI

MILL-FILM

 

 

 

1.

Fil-bidu naraw il-herqa (tal-genituri kollha) ta’ l-omm gdida li jkollha l-baby ‘perfett’ u l-ferh li ggib maghha tarbija gdida.

"Here is a baby

with eyes of blue.

Sent from Heaven

straight to you."

 

 

 

2.

Immedjatament, naraw l-ewwel xokk u l-misthija meta kulhadd jinduna li t-tarbija hi ‘differenti’.

 

 

 

 

3.

Dan isir dizappunt u r-rabja fl-omm meta shabha l-iljunfanti adulti jwarrbu lilha u lit-tarbija taghha u jwaqqghuhom ghaz-zufjett.

Jumbo??

You mean DUMBO!!"

 

 

 

4.

Naraw kif il-iljunfanti adulti jibdlu isem it-tarbija, minn Jumbo --- li tfisser ‘iljunfant’ bil-lingwa Swahili (jewahjar, tfisser: "Int wiehed minna!"), ghal Dumbo --- li jfisser "Ikrah, injorant, m’int kapaci ghal xejn).

 

 

 

 

5.

Wahedhom l-omm u t-tarbija jilaghbu b’mod naturali, ghax hi taccetta’ l Dumbo kif inhu.

 

 

 

 

6.

Ix-xokk kbir meta s-socjetà kollha tiddiehek b’Dumbo (waqt il-parata) u hu stess l-anqas jinduna, ghax ghadu innocenti.

The Circus Parade

 

 

 

7.

Tifel, li hu stess ghandu widnejn kbar, jipprova jwaqqa’ lil Dumbo ghaz-zuffjett. Minflok ma’ thalli ‘l Dumbo jitghallem ifendi ftit ghal rasu, omm Dumbo taqbadha bhal fernezija u naraw kif tispicca tipprottegi lil binha b’mod aggressiv ghall-ahhar. (Ezempju car ta’ ‘overprotection’).

 

 

 

 

8.

Hafna genituri jizviluppaw karattru aggressiv biex jipprotegu lit-tfal taghhom b’dizabilità u biex jiehdu d-drittijiet taghhom. Is-socjetà tqishom bhal imgienen meta jaghmlu hekk, u tifittex biex twarrabhom (bhal ma’ jigri lil omm Dumbo).

DANGER

Mad Elephant!

 

 

 

9.

Naraw il-mod krudil kif l-iljunfanti l-ohrajn iwahhlu fih meta tinqala’ xi problema (kollox it-tort tieghu) u kif jaghtuh dawn jispiccaw ituh darhom.

"It’s all the fault of that

F-R-E-A-K!"

 

 

 

10.

Il-misthija u l-izolament terribbli li jsib ruhu fih Dumbo meta ommu tigi separata minnu (hafna tfal b’dizabilità jqattghu zmien twil fi sptarijiet, jew maghluqin f’kamarthom, maqtughin mill-familja u mill-kumplament tas-socjetà). Fl-istess waqt kull stima fih innifsu tispicca malli jigi sseparat minn ommu.

 

 

 

 

11.

Dumbo jaghraf li hu nqata’ barra mill-grupp ghaliex huwa ‘differenti’ mill-iljunfanti kollha l-ohrajn. Jibda jemmen fil-qlajja li hu jgib xorti hazina fuq kollox u fuq kulhadd --- jemmen li l-affarijiet hziena jigru ghax hu ‘hazin’.

 

 

 

 

12.

Il-migja ta’ Mortimer Mouse turina l-importanza tal-’gar it-tajjeb’ (a good neighbour) li minnufih accetta lil Dumbo kif inhu, minghajr ma’ pprova jibdlu, u kif (a) l-imhabba u s-sapport ta’ dan il-habib gdid taghti lil Dumbo aktar fiducja fih innifshu u r-rieda biex jipprova jaddatta u jintegra ruhu.

"What’s wrong with his ears? I think they’re cute."

 

 

 

13.

L-ewwel attentat biex Dumbo ‘jintegra’ ruhu ifalli bl-ikrah ghaliex is-socjetà ma taccettax lil Dumbo kif inhu, imma tipprova tisfurzah ikun ‘normali’ billi tahbilu d-differenzi.

 

 

 

 

14.

Minhabba dan il-falliment Dumbo jitlef kull fiducja fih innifu, u l-istess jaghmel Mortimer Mouse. Biss fost id-dwejjaq kollha taghhom, l-imhabba ta’ omm Dumbo izzommilhom hajja l-fiducja fihom stess. U ghal waqt wiehed Dumbo isir ‘normali’ meta jitwennes ma’ ommu bhal ma jaghmlu l-annimali ckejkna l-ohra.

In-Ninni Nanna

"Baby Mine"

 

 

 

15.

Dumbo tilef kull interess fil-hajja, huwa prigunier tieghu nnifsu daqs kemm hi priguniera ommu. Imma, ta’ sikwit, grajja, jew laqgha, ‘ta’ kumbinazzjoni’ tista’ tibdel il-hajja taghna. Dumbo jaqbu s-sulluzzu. Hu u Mortimer jixorbu ftit ilma, li, bla ma jindunaw huwa mhallat max-xampanja u ghal ftit zmien jaharbu mir-rejaltà ghad-dinja tal-holm.

 

 

 

 

16.

L-ghada jsibu ruhhom fost grupp ta’ ghasafar suwed li, ghal bidu, anki dawn jiddiehqu bid-differenzi ta’ Mortimer (ragel zghir) u Dumbo (iljunfant b’widnejn daqs gwienah t’ajruplan). Dan sakemm Moritmer iffakkarhom li huma wkoll nies imwarrba u li l-kumplament tas-socjetà ma tridx taf bihom.

 

 

 

 

17.

L-ghasafar jibdlu l-attitudini negattiva taghhom meta jibdew jaraw li d-differenzi li jezistu bejnhom u bejn Mortimer u Dumbo m’humiex daqshekk importanti.

"Lookee here, brother.

We done

seen the Light!"

 

 

 

18.

L-ghasafar suwed jaqtughha li jghinu lil Dumbo biex dan isib postu fis-socjetà. Huma jafu li biex Dumbo ‘jirnexxi’, jrid jaghmel sforzi kwazi ‘mirakoluzi’, biex jaqta’ l-ktajjen li qed izommuh prigunier tieghu innifsu u jikseb il-libertà (billi joghla lejn is-smewwiet).

 

 

 

 

19.

Billi bilfors dejjem kellhom jghixu bl-ingann, l-ghasafar suwed ifaqqsu bicca ‘ngann’. Huma jgieghlu lill-Dumbo jemmen li bil-qawwa tar-’rixa mirakoluza’ hu jista’ jaghmel l-impossibbli.

"Ya gotta use a lotta ‘Chology’. Ya know, like, ‘Psy-Chology’"

 

 

 

20.

L-ingann jahdem. Ghax, mimli bil-’qawwa’ tar-’rixa mirakoluza’ Dumbo jerga’ jipprova jintegra ruhu fis-socjetà. Imma din id-darba ma jippruvax jahbi l-verità, imma juza d-differenzi tieghu biex jghinuh isib postu fis-socjetà.

 

 

 

 

21.

Meta jitlef ir-rixa (il-fiducja fil-mirakli) Dumbo ikun ser jaqbdu ‘breakdown’ (litteralment, ikun ser jikkraxxja). Biss, Mortimer (il-gar it-tajjeb, li qatt ma ngannah) jipperswadi lil Dumbo li jista’ jirnexxi biss jekk ikollu ftit fiducja fil-kapacitajiet tieghu stess. Kif l-iljunfant ‘b’dizabilità’ jaghraf dan, huwa jwettaq ‘l-impossibbli’ billi jikseb il-libertà u jtir.

"You, CAN do it!

You CAN fly!"

 

"I’ve seen just abou’ ev’rything, when I see a elephant fly!"

 

 

 

22.

Id-differenzi ta’ Dumbo geghluh jghix esperjenzi u jiltaqa’ ma’ nies, tajbin u hziena. Dawn l-esperjenzi kollha tawh il-qawwa biex jizviluppa stima lejh innifsu u lejn haddiehor. Din il-kwalità qatghetu mill-kumplament tal-folla u ghamlitu individwu ‘specjali’, mahbub u stmat minn kulhadd.

Fuq it-tren tal-kummidja, Dumbo (akkumpanjat minn ommu u ‘l-gar it-tajjeb’) BISS mill-annimali kollha jirkeb fuq vagun ‘individwalizzat’.